» Στολιζούμε τον Κλήδονα
με τ’Αϊ Γιαννιού τη χάρη
Κι όποια καλό έχει ριζικό
να πάρει παλικάρι».

Ένα πανάρχαιο πυρολατρικό έθιμο με πολλούς συμβολισμούς γινόταν κάθε χρόνο το σούρουπο της 23ης Ιούνη (δηλαδή λίγο μετά ακριβώς από το θερινό ηλιοστάσιο) στις γειτονιές του χωριού μας, αλλά και πολλών άλλων χωριών της περιοχής της Επαρχίας Πυλίας της Μεσσηνίας. Ήταν η παραμονή του Αϊ Γιαννιού του «Ρηγανά» ή «Κλήδονα»! Το προσωνύμιο «Κλήδονας» προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «κλήδων» που σημαίνει προγνωστικός ήχος και χρησιμοποιούταν για να περιγράψει τον συνδυασμό των τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής. Ο «Κλήδονας» σχετίζεται με την λαϊκή μαντική διαδικασία η οποία πίστευαν ότι αποκάλυπτε στις άγαμες κοπέλες την ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου. Σύμφωνα με το έθιμο, την παραμονή του Αϊ Γιάννη, οι ανύπαντρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού και μία από αυτές πηγαίνει στο πηγάδι ή στη βρύση (την «παζαρόβρυση») να φέρει το «αμίλητο νερό» και στη διαδρομή μέχρι το σπίτι δεν πρέπει να μιλήσει σε κανέναν! Στο σπίτι το νερό μπαίνει σε πήλινο δοχείο, στο οποίο κάθε κοπέλα ρίχνει είτε κάποιο προσωπικό της αντικείμενο είτε συνήθως κάποιο φρούτο που ευδοκιμεί εκείνη την περιοδο (μήλο, αχλάδι, νεκταρίνι, βερίκοκο κλπ) και σκεπάζουν το δοχείο με κόκκινο ύφασμα. Είναι τα περιβόητα «ριζικά», τα οποία έπειτα τα έβγαζαν απαγγέλωντας έξυπνα δίστιχα, προκαταβολικά εμπνευσμένα για τα επιθυμητά τους «ταίρια». Μέσω αυτού του εθίμου μια αγάπη μπορούσε να εξελιχθεί σε γάμο. Οι ανύπαντρες κοπέλες κυκλοφορούσαν στη γειτονιά με το νερό μπουκωμένο στο στόμα μέχρι να ακούσουν το πρώτο αντρικό όνομα που θα φώναζε κάποιος τυχαία και αυτό θεωρούσαν ότι θα ήταν πιθανότατα και το όνομα του μελλοντικού τους συζύγου! Κάποιες άλλες που έπλεκαν την προίκα τους στον αργαλειό, έπιαναν αντίστοιχα στο στόμα τους την τελευταία καλαμίδα του αργαλειού και έβγαιναν στη γειτονιά μέχρι να ακούσουν και αυτές το πρώτο αντρικό όνομα… Τέλος κάποιες άλλες, ακόμη πιο ανυπόμονες, έριχναν πάνω από κάποιο πηγάδι ένα κόκκινο πανί και πίστευαν ότι θα δουν ακόμα και τη… «μορφή» του μελλοντικού τους συζύγου! Παράλληλα με τα παραπάνω, στην πλατεία του χωριού έχει στηθεί μια μεγάλη φωτιά στην οποία καίγονται όλα τα στιβαγμένα ξεραμένα στεφάνια της Πρωτομαγιάς που φυλάσσονται για αυτό το λόγο. Την φωτιά αυτή που επιφέρει την Κάθαρση, υπερπηδούν όλοι οι κάτοικοι του χωριού για υγεία και ευτυχία. Ο Αϊ Γιάννης αποκαλείται «Ρηγανάς», επειδή την ημέρα αυτή έβγαιναν και μάζευαν ρίγανη, η οποία έπρεπε να συλλεχθεί πρωί πρωί, πριν από την ανατολή του ηλίου, αφού πίστευαν ότι είχε μαγική δύναμη!

(Από το βιβλίο «Χίλια χωριά στη δίνη του Χρόνου», σελ.230, του Ηλία Ε. Καραμπάτσου).